درباره ما

سايتي با موضوعات آموزشي و تربيتي
محمد حسین عامل رهباردار
معلم ناحيه هفت مشهدمقدس


زندگی صحنه یکتای هنرمندی ماست، هر کَسی نغمه خود خوانَد و از صحنه رَود ،صحنه پیوسته به جاست خرّم آن نغمه که مَردم بسپارند به یاد

ایمیل : mohmadamel@yahoo.com



  • نویسنده : محمد حسین عامل رهباردار
  • تاریخ : 10:29 - شنبه پنجم دی 1388

املا

و راهکارهای آن

 تهیه و تنظیم : محمد حسین رهبار دار

 آموزش و پرورش ناحیه 1

دبستان اختری

 سال تحصیلی 1386- 1385

گاهی نوشته ها هم پیامبری می کنند

پیش ازگفتن وپاسخ دادن به سوال هایت تورا تحمل می کنند

وبه تو فرصت می دهند که دانایی درونت راکشف کنی

این نوشته ها از درون تو گنجهای بسیاراستخراج می کنند.

فهرست مطالب

عنوان                                                                     صفحه

مقدمه                                                                                             1

چکیده                                                                                           1

مباحث کلی درباره نوشتن                                                                  5

آموزش انواع املا                                                                           8

روش صحیح آموزش املا                                                              13

اختلات املایی                                                                              14

راهکارهای رفع اشکالات املایی                                                    14

منابع و ماخذ                                                                                  27

مقدمه :

املا

بزرگترین تجارب ویادگیریهای سازمان یافته در مدارس به بچه ها منتقل می شود.      مدرسه ، دانشها ، تجربه ها ومهارتهایی را به دانش آموزان یاد می دهد که موجب سازگاری اجتماعی در آنها میشود . معلمان موفق، مجرب ودانش آموخته تلاش خود را برای تنوع بخشیدن به آموزش املا و شکوفایی زمینه رشد کودکان به کار می برند .برای تنوع بخشیدن به آموزش املا و فراهم آوردن لحظات شاد می توانید یک مسابقه بین دانش آموزان ترتیب دهید . دانش آموزان را گروه بندی و یک درس از کتاب فارسی انتخاب نمائید .

حرفی از حروف فارسی (مثلا ص) را روی تخته بنویسید .از دانش آموزان بخواهیم به دقت درس را بررسی وکلماتی که حرف (ص) درآنها به کار رفته را پیدا ویادداشت کنند . اعضای گروهی که بیشترین کلمات را بیابند وزودتر دست خود را بلند کنند برنده می شوند .از این گروه یک نفر انتخاب می شود به پای تابلو می رود .اعضای گروه کلمات خود را می خوانند واو روی تخته می نویسد .سایر گروهها باید کلمات خود را با کلمات روی تخته مقایسه واشتباهات را تصحیح نمایند .این عمل حس همکاری،رقابت وتلاش را در دانش آموزان تقویت وطرز صحیح نوشتن وصحیح خواندن را به آنها یاد می دهد.

چکیده :

املای فارسی

همانطور که می دانید ، یکی از مهمترین واصولی ترین بخشهای زبان آموزی یعنی نمود عینی تسلط به زبان، املای صحیح هر زبان است که دقیقا" قابل سنجش وارزیابی است .املا بیشتر به سنجش ، دو مهارت گوش دادن ونوشتن و نوشتن وهمچنین مهارتهای ذهنی مربوط به آن می پردازد .

لذا مهارت املا نویسی به معنی توانائی جانشین کردن صحیح صورت نوشتاری حروف ، کلمه ها وجمله ها به جای صورت آوائی آنهاست .

دانش آموزان باید به این مهارت دست یابند، تا بتوانند بخوبی بین صورت لفظی کلمه ها وحروف سازنده ی آنها پیوند مناسبی برقرار کنند.

اهداف املا در دوره ی ابتدائی :

1-آموختن لغاتی که در زبان امروز معمول بوده ومورد احتیاج یک زند گی اجتماعی است .برای آنکه خواندن ونوشتن توسط فراگیر محقق شود.

2-تعلیم آیین نگارش ، صحیح نویسی کلمات، رعایت علائم سجاوندی، یادگیری شکل معانی و مفاهیم کلمات جدید ومورد استعمال آنها

3-تشخیص نقایص املائی وکوشش برای رفع وتکمیل کمبود ها وافزایش دامنه اطلاعات لغوی فراگیران

4-ارزشیابی وتمرین آنچه که دانش آموزان در کتابهای درسی خود آموخته اند وتشخیص قوه ی توانائی فراگیران

راهکارهائی جهت آماده سازی کلاس:

-  توجه به دانش آموزانی که دارای مشکل شنوائی، بینائی و ....هستند.

-  ایجاد آرامش روانی با پرداختن به وجه آموزشی املا تا وجه آزمونی آن .

-         توجه به نحوه ی نشستن دانش آموزان .

-         خواندن از روی متن املا، قبل از شروع املا.

-         آگاهی دانش آموزان از متن وتوجه به کلمات مشکل.

-         بیان کلمات به صورت کامل وپرهیز از کلمه خوانی.

-         غلط های املایی :

 غلط های املایی دانش آموزان را به ترتیب فراوانی می توان به غلط های املایی آموزشی ،مربوط به بی دقتی ،ضعف حافظه ی دیداری ،نارسا نویسی وسمعی تقسیم کرد:

غلط های املایی آموزشی: این نوع غلط های املایی از یادگیری نادرست نگارش کلمات خاص که حالت استثنایی دارند ویا فقدان یادگیری اصول وقواعد نگارش ناشی می شود .مواردی مثل : «اُ »استثنا -ِ ربط و ﻪ ، الف مقصوره تنوین واو معد له های                 غیرملفوظ ، اتصال وانفصال.

استثناهایی در زبان فارسی وجوددارد که یادگیری آنها برای دانش آموزان ویاددهی آن به وسیله معلم بسیار مشکل وپیچیده است زیرا دانش آموز پایه اول نمی داند که چرا کلمه ی خواب را به این صورت می نویسند وبه صورت خاب تلفظ می کنند یا کلمه اتفاقا"را باید به این صورت نوشت ولی به صورت (اتفاقن )تلفظ کردودر کلمه موسی این حرف (ی) صدای آ دارد وبه شکل آ نوشته نمی شود .

غلط های املایی مربوط به بی دقتی :

این نوع غلط املایی مربوط به سرکج، دندانه ، نقطه ، تشدید وعلامت مداست .

زمانی که دریک کلمه هم دندانه زیاد وهم تعداد نقطه زیاد باهم باشند ؟پیچیدگی آن چندین برابر می شود. برای مثال کلمه (نشستند) که دانش آموز هم باید تعداد نقطه ها را به درستی بگذارد وهم مراقب باشد که دندانه آن کم یا زیاد نشود. همچنین نقطه ها با کم وزیاد شدن ویا بالا وپایین شدن به حرف دیگری تبدیل می شوند برای مثال کلمه (ناب ) به کلمه (تاب ) تبدیل ویاکلمه ( خدا) با پایین شدن نقطه به کلمه ( جدا) تبدیل ویاکلمه ( گاری ) باحذف سرکج به کلمه (کاری ) وبرعکس تبدیل می شود .

غلط های املایی مربوط به ضعف حافظه ی دیداری :

این نوع غلط های املایی به حروفی مربوط می شوند که صدای آنها درفارسی یکسان است امام شکل نوشتاری متفاوتی دارند این حروف عبارتند از :

1-ص ث س 2-غ ق 3- ز ظ ض ذ 4- ع ا ء 5-ح ه 6-ت ط . برای مثال کلمه (طناب ) وکلمه (تاب) که هردو دراولین صدا (ت ) دارند.

این نوع مشکل املایی (حافظه ی دیداری ) ناشی از همخوان نبودن حروف وصداهای فارسی است یعنی در زبان فارسی برای یک حرف یک صدا وجود ندارد واین ناهمخوانی وتعداد انتخاب یک حرف در کلمه از مشکلات املایی است که دانش آموز با آن مواجه اند .برای مثال کلمه اسیر را می توان به چندصورت نوشت :

اسیر ------عسیر

اصیر------عصیر

اثیر-------عثیر

برای دانش آموزان چندان قابل فهم وپذیرفتن نیست که چرا در یک کلمه باید با (س)ودر کلمه دیگر همین صدا را با (ث) ودر یک کلمه دیگر با (ص)بنویسند .این موارد یادگیری وبه خاطر سپاری (حافظه ی دیداری) کلمه را با دشواری هایی همراه می کند واین مشکل وقتی مضاعف می شود که شناسه های حرفی هم به آن اضافه می شود یعنی ما در زبان فارسی حروف را در اول کلمه، وسط کلمه ودر آخر کلمه به شکل های متفاوت می نویسیم.

مانند (ع) خود به چهارشکل (  ﻋ ﻌ  ﻊ  ع ). با در نظر گرفتن این شناسه های حرفی وحروف متفاوت درمقابل یک صدا گاهی انتخاب های یک کلمه به بیش از 15 مورد می رسد که دانش آموز در نوشتن کلمه باید این انتخاب ها را به درستی انجام دهد وآن کلمه را صحیح بنویسد .از این رو صحیح نوشتن یک کلمه برای نوآموزان بسیار مشکل وپیچیده است.برای حل این مشکل باید برای هر صدا یک حرف خاص در نظر گرفته شود وآن حرف نیز تنها به یک شناسه نوشته شود.

 غلط های املایی مربوط به نارسا نویسی :

این نوع غلط املایی به زاویه دار وکج نویسی بیش از اندازه مربوط می شود.از جمله دلایل آن آموزش های ضعیف ویا نادرست به ویژه در پایه ی اول ابتدایی است مواردی نادرست بودن زاویه در هنگام نوشتن ، کم بودن فاصله انگشتانی که مداد را گرفته اند تا نوک مداد ویا بی توجهی معلم ودانش آموز به تکالیف نوشته شده در پایه های پایین تر تحصیلی است.

غلط های املایی سمعی :

این نوع غلط های املایی مربوط به تغییر صدای کلمه به صدای مشابه آن است مثل نوشتن پهلوان به جای قهرمان .

این نوع غلط املایی ممکن است بر اثر قرائت نا صحیح متن به وسیله معلم ویا مشکلات شنوایی دانش آموز صورت گیرد .بدین سبب که حساسیت شنوایی دانش آموز خیلی زیاد نباشد .از این رو ،  دانش آموز صداهایی را که از نظر مخرج حرفی ( واج) نزدیک به هم هستند نمی تواند درست تشخیص دهد.بنابراین یک صدای نزدیک آن در کلمه جایگزین می شود.این نوع غلط های املایی در مقایسه با سایر غلط های املایی فراوانی کم تری دارد که توصیه می شود معلمان با صدای رسا وبلند متن املا را برای دانش آموزان بخوانند تا این نوع مشکل املایی به حداقل کاهش یابد .

مباحث کلی در باره ی نوشتن

یک دیدگاه مشترک درباره نوشتن این است که نوشتن برقراری ارتباط وانتقال اطلاعات وعقاید از طریق نظامی از نشانه های مکتوب است اما البته این تعریف به ماهیت وجودی نوشتار توجهی ندارد وفقط ناظر بر نقش آن است.اگر به کوششهای خودمان هنگام نوشتن توجه کنیم خواهیم دید نوشتن شامل مراحل زیر است.

1-  کشف چیزی که میخواهیم از طریق نوشتار بیان کنیم (انتخاب پیام)

2-           تنظیم وسازماندهی پیام (در قالب زبان)

3-           روی کاغذ آوردن پیام

4-           باز بینی وانجام اصلاحات لازم

5-           ارائه نهایی(به صورت مناسب) به خواننده

 

البته این مراحل جدا از کارهایی همچون آماده کردن قلم ، استارتهای ناقص ودیگر فعالیتهای گوناگونی است که برای برخی نویسندگان لازمند.در امر نوشتن یک آفرینش وخلاقیت تام است که دریک طرف آن خلق افکار واندیشه ها ودر طرف دیگر خلق  ونظم بخشی این اندیشه ها در قا لبهای زبانی مورد نظر قرار دارد.

مراحل یادگیری نوشتن :

یادگیری نوشتن شامل مراحل زیر است .

1-  توانایی نوشتن حروف الفبا (حرف نویسی )ودانش ترکیب صحیح حروف (کلمه نویسی).

2-           توانایی نوشتن صحیح عناصر زبانی از حفظ (املا نویسی)

3-           توانایی ساخت کلمه (کلمه سازی)

4-  مهارت بیان پیام از طریق جملات:الف) جمله نویسی،ب)متن نویسی (انشا).

 معیارهای اولیه آموزش نوشتن

-روش آموزش نوشتن را بعنوان برنامه ی درسی با نوعی مقدمه برخط شروع کند.

-ضرورتی ندارد که تمامی حروف الفبای زبان را یکباره تدریس کنیم بلکه هر بار چندحرف کفایت می کند.

-مقدار معین تمرینات عضلانی درمقدمه کار ضروری است تا شاگرد قادر شود عضلات دست را کنترل کند .تکنیک های متعددی وجود داردکه عضلات کوچک دست را آماده می کندتابه حروف الفبا شکل بدهد. این تکنیک ها با کشیدن خط است ، دایره ومنحنی شروع می شود بعضی روشها کاررا باکشیدن خط بزرگ آغاز می کنند وبه تدریج به کوچک کردن آن می پردازندتااینکه به اندازه معمولی حرف موردنظردرآید.

وقتی دانش آموز بتواند به حروف شکل بدهد باید یاد بگیرد کدام حرف را برای کدام آوا وکدام کلمه به کار برد دراین مرحله که کلمه نویسی نام دارد با تمرینات گوناگون دانش آموزان را بادانش ترکیب صحیح حروف آشنا می کنیم درمرحله بعدبااستفاده از توصیفی که از ساخت جمله های زبان دردست داریم به ارائه تمریناتی جهت مسلط شدن دانش آموزان بر جمله نویسی می پردازیم ودرنهایت مرحله آموزش ونوشتن فعال (انشا) فرامی رسد که این امر چنان پیچیده است که می توان گفت تا کنون روش مدون وهمگان پسندی برای آن تثبیت نشده است . درادامه مطالب به مسائل مربوط به آموزش زبان نوشتاری ،یعنی حرف نویسی ،کلمه سازی،جمله سازی و انشا خواهیم پرداخت.

باتوجه به مراحل یادگیری نوشتن ،مادراین کتاب مراحل آموزش نوشتن را به صورت زیر رده بندی می کنیم :

1-           آموزش نوشتن غیر فعال ←رونویسی

2-           آموزش نوشتن نیمه فعال ←املا

3-           آموزش نوشتن فعال پایه یک ←کلمه سازی

4-           آموزش نوشتن فعال پایه دو←جمله سازی

5-           آموزش نوشتن فعال(خلاق)← انشا وانواع آن

بنابراین با توجه به پنج مرحله یادگیری نوشتن ،اهداف برنامه آموزش این مهارت دردوره دبستان را در جدول خلاصه کرده ایم :

 

آشنایی دانش آموزان با شیوه های نگارش حروف الفبا وترکیب آنهادرساخت نوشتاری کلمات                         ←   رونویسی

اول

دوم

سوم

چهارم

پنجم

  +

  +

  +

 +

  +

آشنایی دانش آموزان با املای صحیح کلمات وجمله های فارسی           ←   املا

  +

  +

  +

 +

  +

آشنایی دانش آموزان با قواعد ساخت صوری ومعنایی واژه ها             ←   کلمه سازی

  -

  +

  +

 +

  +

آشنایی دانش آموزان با قواعد ساخت جمله های فارسی                   ←  جمله سازی

  -

  +

  + 

 

 +

  +

آشنایی دانش آموزان با قواعد ترکیب جمله ها وساخت متن                ←    متن سازی

 

 

 

 

 

توصیف هستیها و اشیای مختلف

                            ←توصیف نگارشی

 -

  -

 +

 +

  +

توصیف وقایع وحوادث مختلف

           ←واقعه نگاری وخاطره نونویسی   

 -

  -

 - 

 +

  +

نگارش انواع نامه

                         ←     نامه نگاری

 -

  -

 -

 -

  +

 آموزش انواع املا

مهارت املانویسی به معنی توانایی جانشین کردن صحیح صورت نوشتاری حروف ،کلمات وجمله ها به جای صورت آوایی آنهاست . دانش آموزان باید به این مهارت دست یابند تا بتوانند بخوبی بین صورت تلفظی کلمه ها وحروف سازنده آنها پیوند مناسبی برقرار کنند. بدین ترتیب زمینه لازم برای پیشرفت آنان در درسهای جمله نویسی ، انشا وبه طور کلی مهارت نوشتن بهتر فراهم می شود. دانش آموزان هنگام نوشتن املا باد نکاتی را درباره ی صداهایی که به وسیله معلم درقالب کلمات وجمله ها برزبان جاری می شود رعایت نمایند:

الف) آنها را خوب بشنوند ← تشخیص دقیق کلمه ← ادراک کلمه ،

ب) آنها را خوب تشخیص دهند ←یادآوری ومجسم ساختن تصویر ← باز شناس کلمه صحیح در ذهن ،

ج) آنها را درست بنویسند← نوشتن صحیح حروف سازنده کلمه ←بازنویسی کلمه وتوالی مناسب آنها،

هرکدام از این فرآیندها با یکی از فرآیندهای ذهنی ارتباط ، دارد :

الف ) ادراک کلمه ←حافظه شنیداری وتمیز شنیداری

ب) بازشناسی کلمه ←حافظه دیداری  شکل صحیح تک تک حروف

                                                        حافظه دیداری ترتیب (حافظه توالی بینایی)

ج) بازنویسی کلمه ← حافظه حرکتی

اشکالات املایی دانش آموزان که ازدیدگاه زبانشناختی براثر اشکالات رسم الخطی ، تاثیر لهجه ها وگویش های محلی دانش آموزان وفرایندهای آوایی حذف، تبدیل ، افزایش وقلب به وجود می آیند ، از دیدگاه روانشناختی از موارد زیرسرچشمه می گیرند،

الف. ضعف در حساسیت شنوایی ، مثال: ژاله ←جاله

ب. ضعف در حافظه شنوایی ، مثال :جا انداختن کلمات

ج . ضعف درحافظه دیداری ، مثال : حیله←هیله

د. ضعف درحافظه توالی دیداری ،مثال : مادر←مارد


ه . قرینه نویسی ، مثال :دید ←

و . وارونه نویسی ، مثال : دید ←

ز . عدم دقت ، مثال : گندم ← کندم

ح . نارسانویسی ،مثال :رستم←رسم

اگر با آگاهی کامل از مباحث اشکالات رسم الخطی ، مسائل لهجه ها وگویشهای محلی وفرآیندهای آوایی به مثالهای جدول مربوطه توجه کنید ملاحظه خواهید کرد که مسائل زبانشناختی وروانشناختی نه تنها تناقضی باهم ندارند بلکه می توانند در تشخیص وارائه راه حل برای مشکلات آموزش زبان فارسی واز جمله املا مکمل هم باشند و به عنوان دو علم پویا به امرآموزش فارسی خدمت کنند .

برای مثال اشکال دانش آموز با فارسی معیار رخ می دهد که یک پدیده زبانشناختی محسوب می شود واز طرف دیگر ممکن است بر اثر ضعف حساسیت شنوایی دانش آموز در شنیدن صامت (ج) به جای صامت (ژ) اتفاق بیفتد که امری روانشناختی به شمار می آید همچنین اشکال املایی حیله ← هیله از طرفی به دلیل اشکال رسم الخطی وجود چند نشانه حرفی برای یک آوای زبانی (یعنی مورد حﻫ ) رخ می دهد که یک امر زبانشناختی است واز طرف دیگر ممکن است تا تحلیلهای روانشناختی ما منبعث از ضعف دانش آموزان در حافظه دیداری ارزیابی شود (به خاطر نیاوردن شکل صحیح کلمه )

روش تدریس املا : املا واژه ای است عربی به معنای آن«نوشتن مطلبی است که دیگری بگوید یا بخواند» . درکنار واژه املا در محافل آموزشی ایران ودرزبان بیشتر مردم واژه دیکته هم کاربرد دارد که که کلمه است فرانسوی .

درس املا دربرنامه آموزشی دوره ابتدایی اهداف زیر رادربرمی گیرد:

1.           آموزش صورت صحیح نوشتاری کلمه ها وجمله های زبان فارسی

2.           تشخیص اشکالات املایی دانش آموزان ورفع آنها

3.           تمرین آموخته ها ی نوشتاری دانش آموزان دررونویسی


بدیهی است با نوشتاری که با غلطهای املائی همراه باشد ارتباط زبانی بین افراد بر اهداف فوق ،املا نویسی ،دانش آموزان را یاری می کند تا مهارتهای خود را در زمینه های زیرتقویت نمایند :

1-           گوش دادن بادقت ،

2-           تمرکز و توجه داشتن به گفتار گوینده (معلم ) ،

3-  آمادگی لازم برای گذر ازرونویسی (نوشتن غیرفعال ) به                                     جمله نویسی وانشاء ( نوشتن فعال )

رونویسی ← املاء←جمله نویسی وانشاء

(نوشتن غیرفعال )     (نوشتن نیمه فعال )       (نوشتن فعال یاخلاق )

روش پیشنهادی نگارنده :نگارنده با توجه به نتایج به دست آمده از«طرح پژوهش بررسی مشکلات املائی ازدیدگاه زبانشناسی »

که درآن ،27 هزاراملااز 4هزار و500نفردرهفت استان تهران ،اردبیل ، خراسان ، خوزستان ، کرمانشاه ، گیلان واصفهان موردبررسی قرارگرفته وروش جدیدی برای آموزش املای زبان فارسی تدوین وپیشنهاد کرده است . زیربنای این روش ،باتوجه به (وجه آموزشی ) املای زبان فارسی تدوین وپیشنهاد کرده است ودرس املا چرا که تاکنون بیشتر به «وجه آزمونی املا توجه شده است بدون آنکه نخست به آموزش املای کلمات پرداخته شود»

درروش پیشنهادی مولف نخست به آموزش چگونگی املای کلمات پرداخته می شود ودرمرحله بعد پس از رفع اشکال فراگیران ،آزمون املا اخذ می شود پس از

آزمون به طریقه مشارکتی استخراج نتایج صورت گیرد وسپس تمرینات مختلف برای تقویت مهارتهای املایی دانش آموزان انجام می شود ودراین تمرینات هم به مهارتهای ذهنی وهم به مهارتهای علمی توجه شده است البته در کلاس درس هم معلم نسبت به مسائل واقعی شاگردان خود چند نوع ازاین تمرینات انتخاب خواهد کرد . بدین ترتیب اصل انعطاف پذیری که درسالهای اخیراز سوی متخصصان امر آموزش بسیار موردتاکید قرار گرفته است کاملا ً رعایت می شود.نکته دوم اینکه دراین روش چه درهنگام اخذ املا وچه درتمرینات واژه ها به صورت واحدهای منفرد درنظر گرفته نمی شود وبعنوان عناصر سازنده جمله که اصیلترین واحد ارتباط زبانی محسوب می شود وویژگی سوم این روش ،ارتباط زنجیروار املاهای گوناگون با همدیگر است به این ترتیب که معلمان باید درتهیه متن هر املا به مشکلات اساسی املاها ی قبلی هم توجه کافی داشته باشد دراینجا می توان نکات برجسته روش آموزش املای فارسی را چنین برشمرد:

1.  توجه بیشتر به (وجه آموزشی ) درس املا نسبت به وجه آزمونی آن

2.           انعطاف پذیری درانتخاب تمرینات در هر جلسه املا

3.           توجه به کلمات به عنوان عناصرسازنده جمله های زبانی

4.           ارتباط زنجیروار املاهای اخذ شده درجلسات گوناگون

مراحل روش آموزش املاء روش پیشنهادی مولف از چهارگام تشکیل می شود .

گام اول ، انتخاب متن املاء ونوشتن آن روی تخته سیاه وخواندن آن ،

گام دوم ، قرائت املاء توسط معلم ونوشتن آن توسط دانش آموزان ،

گام سوم ، تصحیح گروهی املاها وتهیه فهرست خطاهای املائی ،

گام چهارم ، تمرینات متنوع با توجه به اولویت بندی اشکالات املائی استخراج شده.

گام اول ، انتخاب متن املاء ونوشتن ان روی تخته سیاه وخواند متن ،درنخستین گام ، معلم از میان کلمات وجملات واحددرسی مربوط وکلمات مشکل آفرین درسهای قبلی وباتوجه به ملاکهایی که درزیرمتن می آید متنی را انتخاب می کند وآن را با خطی خوش روی تخته سیاه می نویسد . لازم است معلم هنگام انتخاب متن هراملا به موارد زیرتوجه داشته باشد :

الف ) متن موردنظرحاوی جمله باشد واز انتخاب کلمه به تنهایی خودداری شود.

ب ) کلمات سازنده جملات متن ازحروفی تشکیل شده باشند که قبلا ً تدریس شده اند .

ج) کلمات خارج از متن کتابهای درسی ، ازبیست درصد کل کلمات بیشتر نباشد .

د) علاوه برجملات موجود در کتابهای درسی ، با استفاده از کلمات خوانده شده ،جملات دیگری هم درنظر گرفته می شوند .

ه ) درهرجلسه از کلماتی که در جلسات قبلی برای دانش آموزان مشکل بوده اند نیز استفاده شودتابتوان درجه پیشرفت شاگردان را اندازه گیری کرد.

معلم یک بار با صدایی بلند ولحنی شمرده متن اولیه رااز روی تابلو می خواند واز دانش آموزان می خواهد بادقت به چگونگی تلفظ او گوش کنند . لازم است دقت شود که شاگردان به نوشتن ویادداشت کلمات برروی کاغذ یا میز اقدام نکرده ، فقط ضمن گوش دادن ،کلمات سازنده جملات متن را با حرکات چشم از روی تابلو تعقیب کنند.

گام دوم ،قرائت املا توسط معلم ونوشتن آن توسط دانش آموزان . معلم متن املا را از روی تابلو پاک کرده ، پس از آماده شدن دانش آموزان ، آن را با صدایی بلند ولحنی شمرده وحداکثرتا دوبار قرائت می کند . البته هنگام قرائت متن املا از خواندن کلمه به کلمه خود داری کرده ، متن را به صورت گروههای اسمی وفعلی یا جمله کامل قرائت  می کند تا دانش آموزان با بافت جمله ومعنای آن آشنا شوند .

در پایان یک باردیگر متن املا را باسرعت مناسب تکرار می کند تا کند نویسان هم اشکالات خود را برطرف نمایند.

گام سوم ، تصحیح گروهی املاها وتهیه فهرست خطاهای املایی. معلم پس از جمع آوری املاها آنها را با استفاده از رهنمود زیرتصحیح وخطاهای املایی کلاس را جمع بندی     می کند.

این گام با مشارکت کامل دانش آموزان انجام می شودو معلم بدون اشاره به نام آنها ،تک تک املاها را بررسی ومشکلات رااستخراج می کند. به این ترتیب که معلم املای اولین دانش آموز رادردست می گیرد وبه کمک یک دانش آموزکلمات یادشده رارونویسی می کند . سپس دومین املاء ، سومین و... رادردست می گیرد وبه کمک همان دانش آموز یا دانش آموز دیگری ، صورت صحیح غلطهای املایی راروی تابلو ثبت می کند. البته هرجا که غلطها تکراری بودند جلو اولین مورد آن یک علامت (مثلا ً *) می زند. درپایان با شمردن غلطها ،اشکالات املایی دانش آموزان رااولویت بندی می کند .

گام چهارم :تمرینات متنوع با توجه به اولویت بندی اشکالات املایی استخراج شده ، دراین گام ، معلم با توجه به مهمترین وپرتعدادترین اشکالات املایی دانش آموزان با به کارگیری انواع تمریناتِ حرف نویسی وکلمه نویسی (که قبلا ً ازآنها یاد شد ) وهمچنین کلمه سازی وجمله سازی به تقویت توان نوشتاری دانش آموزان می پردازد.


املای پای تخته

املای پای تخته معمولا ً با شاگردان ضعیف شروع می شود. شاگردموردنظر کتاب را دردست می گیرد . ازروی آن می خواند وقتی به کلمات مهم رسید آن راروی تخته می نویسد. شاگردهنگامی که به لغات نگاه می کند و آنها را روی تخته می نویسد ، شکل صحیح کلمه در ذهنش نقش می بندد واعتماد به نفس دراو وشاگردان دیگرتقویت می شود.

املای گروهی

دراین روش بچه ها املا می نویسند وقتی که شروع به گفتن املا می کنیم ، اعضای هرگروه حق دارند ،بدون حرف زدن با یکدیگر عضوگروه ازروی دست او نگاه کنند واگر اشتباهی دارند آن را برطرف سازند . هرگروه از افراد ضعیف ،قوی ومتوسط تشکیل می شود ، به این طریف بچه ها فرصت می یابند املاراباکمترین غلط بنویسند.

روش صحیح آموزش املا

1-           انتخاب متن

2-           آموزش متن

3-           قرائت صحیح ورفع اشکالات املایی

درانتخاب متن هدف اصلی درست نوشتن است . معلم می تواند از کلمات مورداستفاده فراگیران یا کلمات درسهای دیگر تعدادی را روی تخته بنویسد وبا کمک گرفتن از فراگیران آنها درجمله هایی به کاربرد. این جملات راخود معلم یا یکی از دانش آموزان با خط خوش روی تابلو می نویسد . سپس متن ازروی تابلو پاک شده ،معلم جایی قرار می گیرد که همه اورا ببینند ومتن را به صورت جمله ای می خواند تا دانش آموزان در دفتر املای خود بنویسند . پس از پایان متن معلم دیکته ی هردانش آموز را درحضور خودش تصحیح می کند.

تصحیح املا توسط خوددانش آموز

دراین روش املا عین کتاب گفته می شود . زیرابچه ها، هنگام تصحیح املای خودشان اشتباه نکنند.

دردفترامتحان ، بچه ها امتحانات خودراپاکنویس می کنند، هرغلط رابارنگ دیگری می نویسند تا هنگام برگزاری امتحانات مشابه با نگاه کردن به این دفتر ، دیگر آن اشتباهات را تکرار نکنندوگاهی اوقات از این غلط ها به آنها املا گفته می شود تا اشکالات کاملا ً برطرف شود.

اختلالات املایی

مهمترین عامل اختلال املایی(( نشناختن صداوحروف )) است .

سایر عوامل از نوع دیداری ،شنیداری، دقت وآموزشی هستند.

اختلالات شنیداری

     این اختلال درکلاس اول بیش تر مشاهده می گردد ومعلم باید از همان ابتدا اصول درست نوشتن املا را به دانش آموزان آموزش دهد.شاگردان بار اول باید خوب گوش دهند ، باردوم بنویسند وبارسوم نوشته خودراکنترل نمایند.

راه درمان این اختلال:

ضبط انواع صداهای حیوانات وشناسایی آن است .

اختلال آموزشی ودیداری

     این اختلال از کلاس اول به ندرت شکل می گیرد ومقصراصلی معلم است که باید بااستفاده از دانش روز ، چگونه بنویسیم وننویسیم دانش آموزا را آموزش دهد. هروقت دانش آموزان بعداز گفتن کلمه ای نیاز بود منتظر کلمه ای دیگر بمانند . دستشان را بالا ببرند واگر نیاز نبود دستشان را پایین بیاورند.

راهکارهای رفع اشکالات املایی :

1-  درهنگام روخوانی متن درس به کلماتی که شکل خاص املایی دارند یا کلمات جدید درس توجه بیشتری شود ودور آنها خط کشیده شود.

2-  نوع تکلیفی که به دانش آموزان داده می شود ، به اشتباهات املایی آنها کمک کند.

3-  برای کلمات مشخص شده درمتن درس هم خانواده ،مترادف ومخالف بنویسند.

4-  جملاتی راباکلمات جاانداخته به دانش آموزان بدهیم تاکامل کنند.

5-  کلماتی با حروف جا انداخته به دانش آموزان بدهیم تاحرف موردنظر را بنویسند.

6-           گفتن املا ازمتن درس وتصحیح توسط خود دانش آموز.

اختلالات دردیکته فارسی

عوامل بوجود آورنده اشکالات املایی:

بطورکلی اشکالات املایی دانش آموزان یاناشی از محیط است (1) ویاازخود فردسرچشمه می گیرد (2) ویابه معلم وشیوه تدریس او بر می گردد(3)

علاوه بر سه عامل فوق الذکر به دوعامل دیگر که تاثیر بسزایی در نوشتن املای غلط دردانش آموزان دارد باید اشاره کرد.

1- تاثیرلهجه ها وگویش های محلی.

2- فرایندهای آوایی :حذف . تبدیل . افزایش .قلب

علل انواع اشکالات املایی:

1- ضعف درحساسیت شنوایی (غلط املایی ) . مثال تار= = = کار

 ومسواک ===مسباک .

2- ضعف در حافظه ی شنوایی که موجب جا انداختن کلمات وحروف می شود.

3- ضعف در حافظه ی دیداری (غلط نویسی حروف درحروف هم صدا)

 مثال : طناب = = = تناب

4- ضعف درحافظه ی توالی دیداری (جابجا نوشتن حروف درکلمه )

 مثال :درخت = = = ردخت .5- قرینه نویسی (آیینه نویسی ) مثال :دست ===

6-وارونه نویسی (چپ نویسی ) مثال :بابا ===

7- عدم دقت (کم گذاشتن سرکش ) مثال : گار== کارو گرفت == کرفت .

8- نارسانونویسی (عدم وضوح وخوانا نویسی ) مثال :امیرالمومنین ==

پیشنهاداتی برای درمان اشکالات املایی دانش آموزان

1-  معلم باید ابتدا غلط های املایی دانش آموزان را یادداشت وتجزیه وتحلیل کند.

2-           انواع غلط های املایی را دسته بندی کند.

3-  طراحی برنامه واقدام جهت درمان انواع غلط ها با توجه به فراوانی آنها.

4-  ارائه روشهای مخصوص هر مورداشکال . که به چندمورداشاره می شود.

الف – برای درمان نارسا نویسی :

1-  الف– نحوه ی صحیح مداددست گرفتن وصحیح نشستن را به کودک بیاموزیم.

2-الف – روان نویس یا وایت برد کوچک دراختیاردانش آموز قراردهیم تاخطوط دلخواه بکشد.

3-الف –جهت تقویت عضلات کوچک وبزرگ :خمیربازی ،بستن بندکفش ، دکمه لباس ویا زیپ لباس ، رسم خطوط روی شن موثراست .

4-الف – جهت تقویت هماهنگی چشم ودست : تیله بازی ،یک قل دوقل بازی ،تیراندازی به هدف با تفنگ پلاستیکی موثراست .

ب – برای درمان وارونه نویسی وقرینه نویسی :

1- ب- تن آگاهی : نام اندام های مورد اشاره مربی (معلم ) را میگوید .

2- ب – تقلید حرکات :آدمک مقوایی متحرک می سازیم سپس اندام های آن را به

 بالا ،پایین ، چپ ، راست حرکت می دهیم ودانش آموزان تقلید می کنند.            

3- ب- مربی (معلم ) وکودک روبروی هم بایستند هراندامی را که مربی حرکت

 داد ،کودک همان حرکت راانجام می دهد (دست چپ مربی = =  = دست چپ کودک و... ).

ج – برای تقویت حافظه دیداری :

1- ج – استفاده از بازی دو مینو.

2- ج – تصویری مرکب (مثلا ً زرافه ) رانشان می دهیم ومی خواهیم کل و

اجزای آن رابه خاطر بسپارد بعداز مخفی کردن تصویراجزای آن را نام ببرد.

3-ج – دوتصویررا به دانش آموز یک به یک نشان داده بعد یکی از آنهارا

مخفی کرده ومی خواهیم بگوید کدام تصویررا مخفی کرده ایم . این کار را با3و4تصویر وبیشتر تکرار می کنیم .

د – برای تقویت تمیزدیداری :

برای درمان این نوع مشکل باید تمرینهایی در حیطه ادراک های متعدد دیداری تدارک دید .

1- د – توانایی در تمیزدیداری : کارتهای 10   7 تهیه ودرسمت راست یک

 حرف ودرسمت چپ چند حرف که باید حرف سمت راست را پیدا کند .

2- د – ادراک نقش از زمینه : کارتهای 10   7 تهیه وروی آن حروف الفبا را 

درجهات مختلف می نویسیم تابدون چرخاندن حرف مورد نظر مارا پیدا کند .

3- د- اکمال دیداری : شکل های مختلف هندسی که بخشی از آن رسم نشده را  

دراختیار کودک قرار میدهیم تا آن را تکمیل کند .

4- د- هماهنگی دیداری – حرکتی : از دانش آموز می خواهیم تصاویر هندسی 

یا سایر اشکال نقطه چین را کامل کند .

5-د – حافظه توالی دیداری : 3یا 4 نفررا به دانش آموز معرفی می کنیم سپس وی

باید به ترتیب آنها رانشان دهد.

خ – برای ترمیم حساسیت شنوایی :

1- خ – پدروماد روسایرین ویا رادیو تلویزیون باصدای آهسته صحبت کنند .

2- خ – معلم برای دیکته از صدای معمولی استفاده کند.

چ – برای درمان مشکلات آموزشی :

1-چ- درمانگر با آموزگارتماس بگیردوروش آموزش را یاد بگیردتاروش ها باهم

 مغایر نباشد .

2-چ- آموزش بهتر است توسط یک نفر ( آموزگار) صورت گیرد تا دو

 گانگی ایجاد نشود.

اقدامات پس از تصحیح املا وبررسی اشکالات : پس ازتعیین نوع وفراوانی اشکالات املایی ، معلم خود باید تمرینها وفعالیت هایی را به دانش آموزان پیشنهاد کند از جمله :

1-کلماتی را که به اشتباه نوشته اند ، به طورصحیح وخوانا در پایین املا بنویسندوآنها را در جمله ای به کار ببرند.

2-در صورتی که کلمه های موردنظر ،دارای کلمات هم خانواده هستند یک یا چندکلمه هم خانواده با آنهارا بنویسد.

3-یک یا دوکلمه مترادف وهم معنی آنها را بنویسد.

4-کلمه های متضادومخالف آنهارا بنویسد. ( چندمورد ).

5-دیکته را خوانا وتمیز با رعایت حاشیه وعلائم نقطه گذاری پاکنویس کنندوصورت صحیح کلمه هایی راکه اشتباه نوشته اند با رنگ دیگر بنویسند .(به منظورتوجه بیشتر ).

6-دراشتباهات مربوط به خط تحریری ،با توجه به کتاب یا نوشته معلم ،چندبار رونویسی کنند ومعلم برنوشته آنها نظارت کند.

7-تمرینات را درغالب جدول وسرگرمی با هدف تمرکز ودقت بیشتر بر کلمات وحروف تشکیل دهنده آنها درنظر بگیرد.

8-کلمه یا کلمات دارای حرف ونشانه معین را در درس ها وجمله ها پیدا کنند ، بخوانند وبنویسند.

برای پرورش (دقت ) تمام فعالیتهای یاد شده مفید می باشد.


((جدول بررسی اشکالات املایی دانش آموزان کلاس ...دبستان ... درتاریخ / /

ردیف

         مورداملایی

 1

 2

 3

 4

 5

 6

 7

  1

غلط نویسی حرف ، نشناختن حروف

 

 

 

 

 

 

 

  2

استثنای همزه

 

 

 

 

 

 

 

  3

ننوشتن حرف (ع )

 

 

 

 

 

 

 

  4

اشتباه درکلماتی مانند(زیاد)

 

 

 

 

 

 

 

  5

اشتباه درنوشتن استثنای (خوا)

 

 

 

 

 

 

 

  6

اشتباه نویسی کلمات دارای مصوت مرکب

 

 

 

 

 

 

 

  7

اشتباه نویسی کلماتی مانند خود، خورشید

 

 

 

 

 

 

 

  8

نوشتن همزه به جای (ی )

 

 

 

 

 

 

 

  9

نوشتن مصدربه جای فعل

 

 

 

 

 

 

 

10

اشتباه در ترکیبات دارای –ِ ربط

 

 

 

 

 

 

 

11

اشتباه درترکیبات دارای (ء) میانجی

 

 

 

 

 

 

 

12

اشتباه در نوشتن کلمات تنوین دار

 

 

 

 

 

 

 

13

اشتباه در نوشتن کلماتی مانند کبری ،حتی

 

 

 

 

 

 

 

14

اشتباه درنوشتن کلمات دارای حروف (والی )

 

 

 

 

 

 

 

15

اشتباه درنوشتن کلمات متشابه

 

 

 

 

 

 

 

16

اشتباه نویسی (ای ) آخرتنها

 

 

 

 

 

 

 

17

جاانداختن حروف وکلمات (کم نویسی حرف )

 

 

 

 

 

 

 

18

اضافه نویسی حرف

 

 

 

 

 

 

 

19

ننوشتن تشدید(کم گذاشتن )

 

 

 

 

 

 

 

20

نوشتن تشدید(اضافه گذاشتن )

 

 

 

 

 

 

 

21

جابه جا گذاشتن تشدید

 

 

 

 

 

 

 

22

اشتباه سمعی –تلفظی

 

 

 

 

 

 

 

23

کم یا زیادنوشتن نقطه

 

 

 

 

 

 

 

24

جابه جا نوشتن نقطه

 

 

 

 

 

 

 

25

سرکش کم یا زیاد

 

 

 

 

 

 

 

26

متصل نویسی کلمات

 

 

 

 

 

 

 

27

جدانویسی کلمات

 

 

 

 

 

 

 

28

نوشتن –ِ ربط به جای ( ﻪ) یا ( ه )

 

 

 

 

 

 

 

29

دندانه کم یا یاد

 

 

 

 

 

 

 

30

اشتباه درنوشتن شکل ظاهری حروف

 

 

 

 

 

 

 

31

ندانستن قواعدخط نستعلیق

 

 

 

 

 

 

 

32

نوشتن (و) به جای (اُ)

 

 

 

 

 

 

 

33

کم یازیاد نوشتن مد(-َ )

 

 

 

 

 

 

 

توجه :

پس از تصحیح املاو مشخص شدن اشکالات املایی ، به ورقه یااملای دانش آموزان شماره ای می دهیم (مثلا ً شماره ردیف دانش آموز دردفتر کلاسی ) وسپس اشکالات راوارد جدول می کنیم . درپایان بررسی املاها ، دریفهای عمودی نشان دهنده اشکالات فردی دانش آموزان وردیفهای افقی وضعیت همه دانش آموزان کلاس را دریک مورد املایی نشان می دهد.

اگربرای یک دانش آموز تنظیم گردد ،شماره های 1تا 7 و...شماره املاهای دانش آموز خواهد بود.

شماره

غلط

درست

نوع اشتباه

1

منزور

منظور

حافظه دیداری

2

مسباک

مسواک

حساسیت شنوایی

3

تجربها

تجربه ها

آموزشی

4

آمادن

آمدند

حساسیت شنوایی

5

نهنفته

نهفته

دقت

6

زمبور

زنبور

حساسیت شنوایی

7

بنده گان

بندگان

آموزشی

8

عسل

عسل

دقت

9

شوده ام

شده ام

آموزشی

10

شمال

شغال

دقت

11

روباه ها

روباهها

آموزشی

12

هیله

حیله

حافظه دیداری

13

خش

خوش

آموزشی

14

می گوفت

می گفت

آموزشی

15

مقازه

مغازه

حافظه دیداری

16

صب

صبح

حساسیت شنوایی

17

کردش

گردش

دقت

18

 

بابا

وارونه نویسی

19

 

آدم

وارونه نویسی

20

داسبتان

داستان

دقت

21

رفتن

رفتند

حساسیت شنوایی

22

بشگاب

بشقاب

حساسیت شنوایی

 


 

شماره

غلط

درست

نوع اشتباه

23

گذند

گزند

حافظه دیداری

24

امیرلمومنین

امیرالمومنین

آموزشی

25

اسحاب

اصحاب

حافظه دیداری

26

دیدنه پدر

دیدن پدر

آموزشی

27

بحار

بهار

حافظه دیداری

28

تلفزیون

تلویزیون

حساسیت شنوایی

29

خراک

خوراک

آموزشی

30

خوروس

خروس

آموزشی

31

دمبال

دنبال

حساسیت شنوایی

32

هوله

حوله

حافظه دیداری

33

جاله

ژاله

حساسیت شنوایی

34

ستل

سطل

حافظه دیداری

35

پمبه

پنبه

حساسیت شنوایی

36

بشغاب

بشقاب

حافظه دیداری

37

جا انداخته است

آمد

حافظه شنوایی

38

صهیح

صحیح

دقت

39

مبز

میز

دقت

40

اروس

عروس

حافظه دیداری

41

سرده

سپرده

دقت

42

سبر

صبر

حافظه دیداری

43

اصحابه

اصحابِ

آموزشی

44

کندم

گندم

دقت

 

شماره

غلط

درست

نوع اشتباه

45

بنزار

بیزار

دقت

46

 

دید

قرینه نویسی

47

 

آدم

قرینه نویسی

48

 

دی

وارونه نویسی

49

 

رفت

قرینه نویسی

50

 

راضی

قرینه نویسی

51

مارد

مادر

حافظه توالی دیداری

52

ردخت

درخت

حافظه توالی دیداری

53

آزرو

آرزو

حافظه توالی دیداری

54

دادر

دارد

حافظه توالی دیداری

55

مودر

مورد

حافظه توالی دیداری

56

ایرالمومنین

امیرالمومنین

نارسانویسی

57

رسم و سهراب

رستم وسهراب

نارسانویسی

58

ینستند

نیستند

نارسانویسی

59

استباهات

اشتباهات

نارسانویسی

60

رته اند

رفته اند

نارسانویسی

61

دوز

زود

تمیزدیداری-دقت

62

جانه

خانه

تمیزدیداری –دقت

63

زور

روز

تمیزدیداری- دقت

64

دوس

دوش

تمیزدیداری-دقت

65

بتر

تبر

تمیزدیداری -دقت

 

بااندکی دقت در 65 کلمه ای که به صورت یک جدول فهرست شده اند می توانیم دریابیم که واژه های شماره56تا60درست،اما کاملا ً ناخوانا ونارسانوشته شده اند ودیکته بقیه واژه ها غلط است ، اما تمام این غلط ها از یک نوع نیستند ومیتوان آنها را درگروه های مختلفی جای داد.

واژه های شماره 18-19-46-47-48-49-50وارونه یاقرینه نوشته شده اند.

واژه های 61تا65 به دلیل وجود مشکل درتمیزدیداری ،غلط نوشته شده اند.

واژه های 61تا65 می تواند به دلیل ناکافی بودن دقت نیز باشد .

واژه های 51تا55 به حافظه توالی دیداری مربوط می شوند.

واژه های 1-12-15-23-25-27-32-34-36-40-42به کم بودن حافظه دیداری مربوط می شوند.

واژه های 2-4-6-16-21-22-28-31-33-35 به ناکافی بودن حساسیت شنوایی مربوط هستند.

واژه های 5-8-10-17-20-38-39-41-44-45به کم دقتی ربط می یابند.

واژه های شماره37جاافتاده است وبه حافظه شنوایی مربوط است .

واژه های3-7-9-11-13-14-24-26-29-30-43-به مشکلات آموزشی مربوط هستند ،مشکلاتی که باید از طریق روشهای تدریس حل شوند.

1-          طرح بشماره وبایست

دراین آموزش که همراه با بازی صورت می گیرد معلم کلماتی راروی برگه ها نوشته وبسته به تعداد گروه انتخاب شده دراختیارهرکدام یکی قرار می دهد پس چنددایره دلخواه روی زمین می کشد وداخل آنها عددی 2و3 و...بسته به تعداد صداهای کلمات   می نویسد پس با شروع معلم دانش آموزان کلماتشان را خوانده وباتوجه به تعداد صداهای کلمات می نویسد پس با کلمه درست دانش آموز 5صداداشته باشد باید داخل دایره ی      5بایستدو... درمرحله ی بعد کلمه ها عوض می شود این بازی در مورد تعداد کلمه های جمله نیز انجام می شود.

2-          بازی وجابجایی ترکیب ها

دراین نوع آموزش ترکیب ها راروی مقواهایی نوشته وآنها را با سنجاق به قسمت جلولباس دانش آموزان مشخص شده وصل می کنیم پس از تک تک دانش آموزان می خواهیم با قراردادن دانش آموزان کنارهم بخشهای یک کلمه را مشخص کرده وپس روی تابلو بنویسند.

3-          نوشتن با نخ کاموا

جهت تنوع در مواقعی آموزش بعضی از کلمات خاص از دانش آموزان می خواهیم با نخ کاموا صداهای یک کلمه روی کاغذ بچینند .(کاموانویسی ) پس از آثارشان نمایشگاهی تشکیل می دهیم .

4-          بخوان تا پیدایم کنی

دراین آموزش کلماتی را روی مقواهای دایره ای شکل دراندازه های یکسان نوشته وآنها را با سمت نوشته شده روی میز می گذاریم (تعدا مثلا 7تا 10 کارت )سپس دونفرراانتخاب کرده از آنها می خواهیم با برگرداندن کارتها وبلند خواندن نوشته ی روی کارت هر چه سریعتر (بصورت مسابقه ) کلمه ی تعیین شده از قبل را پیدا کنندوبه معلم ودانش آموزان نشان دهند.

5-  دردرس ریاضی قسمت مسئله ها را دانش آموزان با قصه نویسی وانجام نمایش حل می کنند.

6-          باران الفبا

دراین نوع آموزش دانش آموزان به گروههای 6نفر تقسیم می شوند سپس معلم جعبه ای را که کف آن بصورت ابربرای همین نوع آموزش وبا مشخصات تعیین شده تهیه کرده رادراختیار یک گروه قرار می دهد آنها کلماتی راروی برگه های کوچکی می نویسند وبه صورت گلوله ای شکل داخل آن ابر می ریزندسپس با فوت کردن وحرکت دادن از جانب معلم امر را برای گروه بعدی می فرستند معلم ابر را برای گروه جدید تکان داده کلماتی که ببارد توسط اعضای گروه بلند خوانده می شود ومجددا ً عمل قبلی به همین صورت برای انجام می شود .

نمونه املاء آموزشی متناسب با کلاس

املاء تصویری :یک تصویرمناسب هردانش آموز به طور مختلف تهیه کرده وبه کلاس بیاورند ودردفتر املاء بچسبانند ودرباره ی آن جمله های مناسب بسازند.

املاء بارش مغزی : برای دیکته ی تخته ای مناسب است با این روش که دایره ای به شکل خورشید کشیده ودرداخل آن کلمه موردنظررانوشته واز دانش آموزان بخواهید که این کلمه شمارا به یاد چه چیزهایی می اندازد آنها رانوشته وپس ازتکمیل کردن با آن کلمات ذکرشده جمله بسازید .

اهداف : 1- تقویت املاء   2- تقویت یادگیری درجمله سازی    3- فکرکردن 

 

     محبت      ←                                           →      آرامش

مهربانی          ←                 مادر                     →    شادبودن

     دلسوزی  ←                                            →      احترام

                                                             →    دوست داشتن  

-درکتاب بخوانیم بعدازتمام روخوانی درس بچه ها بابستن کتاب های خود کلماتی را که در ذهنشان ثبت شده بر روی ورقه بنویسد وهرکس کلمات بیشتربنویسد امتیاز بیشتری می گیرند.

اهداف : الف) برای تقویت مطالعه               ب) نگه داشتن کلمه در ذهن

1-    چندکارت تهیه کرده وکلمات متفاوت راروی آن ها نوشته وجلوی هرگروه به طور نامرتب بگذاریم وآن ها به صورت جمله ی کامل ومرتب در آورده ودر کنارهم بگذارند وحالت مسابقه بین گروه ها قابل اجرا می باشد وهرگروه سریع تر و جمله ی زیباتر بسازد امتیاز می گیرد.

اهداف: 1- مرتب کردن جملات به صورت صحیح   2- تقویت قدرت جمله سازی  3- ایجاد تنوع در کلاس   4- فعالیت گروه ها


منابع وماخذ

1-  زندی بهمن ؛ روش تدریس زبان فارسی (دردوره دبستان )تهران : سازمان مطالعه وتدوین کتب علوم انسانی دانشگاه ها (سمت ) ،1379

2-           رشد آموزش ابتدایی ؛ شماره 6و5 سال 1381-1382

3-  رشد تکنولوژی آموزشی ؛ ماهنامه آموزشی ،تحلیلی ، اطلاع رسانی شماره پی در پی 163 دوره بیستم 1383

 

 

 

 

 

 

 

 

  

 


دسته بندی : آموزشی



آخرین مطالب

» تـأثيـر عوامل خانوادگي بر ميزان پيشرفت تحصيلي دانش آموزان ( دوشنبه هفتم آذر 1390 )
» هوش های چند گانه ( جمعه بیست و یکم مهر 1391 )
» آموزش حل مسئله ( سه شنبه بیست و یکم شهریور 1391 )
» روش تحقیق با رویکرد اقدام پژوهی در آموزش و پروش ( یکشنبه چهارم دی 1390 )
» این گونه درس بخوانیم. ( یکشنبه چهارم دی 1390 )
» بررسی علل و عوامل مؤثر در افت تحصیلی دانش آموزان ( یکشنبه چهارم دی 1390 )
» روش های مطالعه ( یکشنبه چهارم دی 1390 )
» راهكارهاي پرورش خلاقيت در کودکان ( پنجشنبه هفتم مهر 1390 )
» سوالات پنجم ( شنبه هفتم اسفند 1389 )
» ارزشيابي مستمر ( جمعه هفتم آبان 1389 )
» ویژگیهای مدرسه خوب ( جمعه بیست و سوم مهر 1389 )
» 50 روش عملى براى تقويت عزت نفس از تولد تا 18 سالگي ( پنجشنبه بیست و دوم مهر 1389 )